ديگر پديدهها تنها كوه در اين آية ، مورد توجه واقع شده است .
پيدايش شب وروز وفصول چهارگانه وبسيارى از خصوصيات ومسائل ديگر به وسيله حركت زمين به وجود آمده كه همه حكايت از اتقان صنع الهى دارند ولذا قرآن كريم در سورهء بقره مىفرمايد :
إِنَّ فِى خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِى تَجْرِى فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنزَلَ اللّهُ مِنَ السَّمَاء مِن مَّاء فَأَحْيَا بِهِ الأرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخِّرِ بَيْنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ لآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ؛ « 1 » محققاً در خلقت آسمانها وزمين ورفت وآمد شب وروز وكشتىها - كه در درياها وبراي انتفاع مردم در حركتاند - وبارانى كه از بالا خداوند فرو فرستاد تا به آن آب ، زمين را پس از مردن زنده وسبز وخرم گردانيد ودر پراكنده ساختن أنواع حيوانات بر روى زمين ودر گردش بادها وابرهايى كه در آسمان وزمين مسخر است ، آيات ونشانههايى ( بر وجود وقدرت خدا ) است براي مردمى كه تعقل نمايند .
گياهان ، به نوبه خويش ، از اين اتقان صنع برخوردارند . يك گياه از آن هنگامى كه به صورت جوانهاى سر از آغوش خاك برمىدارد تا آخرين مرحلهاى كه با خشك شدن حيات نباتىاش پايان مىپذيرد ، از نظم واتقان متناسب با خود بهرهمند است .
در عالم حشرات نيز اين اتقان صنع به چشم مىخورد . گرچه ممكن است در ديد غير علمي قابل درك نباشد ، ولى براي دانشمندانى كه در حشرهشناسى تخصص وآگاهى علمي دارند ، هر نوع از آنها حامل مجموعهاى از اسرار واتقان صنع خداوند به حساب مىآيند .
موريس مترلينگ - كه در حشرهشناسى از دانشمندان بنام جهان است - در بارهء مورچه ، موريانه ، عنكبوت وزنبور عسل مطالعات وتحقيقاتى انجام داده
و
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 164 .