3 . پراكنده ساختن جنبندگان مختلف در روى زمين .
ولى آيا زمين با اين سه خصوصيت براي زندگى انسان مساعد ومناسب است ونياز به چيز ديگر ندارد ؟
در قسمت چهارم مىبينيم در بارهء باران ، سخن گفته است . وطبيعي است كه آب ، نه تنها براي انسان ، بلكه براي تمام جنبندگان ونباتات نقش حياتي دارد . از اين رو ، خداوند پس از بيان آن سه ، مسأله نزول آب را از آسمان مطرح مىنمايد ومىفرمايد : ما از آسمان آب را نازل كرديم .
دنياي علتها
لازم است در اينجا اين مطلب را تذكر دهيم كه چرا خداوند همه چيز واز آن جمله نزول باران را به خود نسبت مىدهد ؛ در صورتي كه مىدانيم باران قطرات آبى است كه به واسطه تابش آفتاب بر آبهاى روى زمين ودرياها تبخير ، وبخارها به بالا متصاعد مىشود وبه صورت ابر در آسمان ظاهر مىگردد واز آنجا در اثر تغييرات جوّى ، به صورت برف يا باران به زمين نازل مىشود . پس علل وأسباب نزول باران همين علل طبيعي است ، ولى خداوند مىفرمايد :
وَأَنزَلَ مِنَ السَّمَاء مَاء ؛
ما از آسمان آب را نازل كرديم .
از امام صادق عليه السلام روايتي وارد شده است كه اين مسأله را به خوبى توضيح داده وروشن مىسازد .
قال أبوعبداللَّه عليه السلام : أبى اللَّه أن يجرى الأمور إلّابالأسباب ، فجعل لكل شئ سبباً . . . ؛ « 1 »
خداوند هرگز پديدهاى را جز از طريق علل وعوامل عادى آن به وجود نمىآورد .
از اين رو ، براي هر پديدهاى علتي قرار داده است . با توجه به اين روايت ، جواب
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 90 .