جهان هستى زمين واحدى وجود ندارد ، بلكه چنان كه آسمان متعدد است ، زمين نيز متعدد مىباشد ؛ ولى چنين نيست ، زيرا كلمه « مثلهنّ » اشاره به طبقات متعدد زمين است ، نه به خود زمين . ومعناى آية چنين است كه طبقات زمين ، مانند خود آسمانها ، متعدد است .
بعضي از دانشمندان ، آسمان را عبارت از چيزى ديگر دانستهاند وظاهر پارهاى از آيات وروايات نيز آن را تأييد مىنمايد . آنها آسمانها را به آسمانهاى هفتگانه تقسيم كردهاند وگفتهاند كه هر آسمان ، عبارت از جسم شفافىاست كه مجموعهاى از ستارگان ثابت وسيّار در درون آن جاى دارند ، ولى روشن نيست كه آن جسم شفاف از چه مادهاى به وجود آمده است ؛ مثلًا تمام كواكب وستارگانى كه در شب با چشم ما ديده مىشوند در آسمان أول قرار گرفتهاند ودر چند جاى قرآن كه سخن از تزيين آسمان دنيا به وسيله ستارگان به ميان آمده است اين معنا را تأييد مىكند .
در سورهء صافات آمده است :
إِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِزِينَةٍ الْكَوَاكِبِ . « 1 » ودر سورهء فصلت مىخوانيم :
وَزَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ . . . . « 2 » ودر سورهء ملك ذكر شده است :
وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ . . . . « 3 » ما آسمان دنيا را به ستارگان ، به چراغها آراستيم .
همينطور آسمان دوم وسوم وچهارم تا آسمان هفتم هر كدام مجموعهاى از كواكب را در برگرفتهاند .
وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍ .
« بثّ » به معناى منتشر كردن وپراكندن است . خداوند أنواع مختلف حيوانات
هامش
( 1 ) . سورهء صافات ، آيهء 6 .
( 2 ) . سورهء فصلت ، آيهء 12 .
( 3 ) . سورهء ملك ، آيهء 5 .