وَإِنَّ الْقُرْآنَ ظَاهِرُهُ أَنِيقٌ وَبَاطِنُهُ عَمِيقٌ لَاتَفْنَى عَجَائِبُهُ وَلَاتَنْقَضِي غَرَائِبُهُ وَلَا
تُكْشَفُ الظُّلُمَاتُ إِلَّا بِهِ ؛ « 1 »
همانا قرآن داراى ظاهري زيبا وشگفتانگيز وباطني پرمعنا وعميق است ؛ به گونهاى كه معاني اعجابانگيز وناآشناى آن براي أفكار بشر پيوسته بىپايان ونقاط تاريك ومهم علمي جز به وسيله آن روشن ومشخص نمىگردد .
يك زمين وچند آسمان
نكته ديگرى كه در اين آية است ، اين است كه « سماوات » ، بر خلاف « ارض » ، به صورت جمع آمده ودر أكثر آيات نيز به همين صورت استعمال شده است ؛ به دليل اين كه جز همين كرهء زمين - كه سياره ما به حساب مىآيد - زمين ديگر وجود ندارد ، ولى ميلياردها كره وأجسام آسمانى در عالم وجود دارند كه به هر يك از آنها - چنان كه گفتيم - « سماء » گفته مىشود . زمين نيز داراى طبقاتى است كه طبقه بالا همين پوسته وقشر زمين است كه ما مىبينيم . در طبقه بعدى آب قرار دارد وهمينطور هر طبقه داراى ويژگى خاصي است ، تا مىرسد به طبقهاى كه هسته وجوّ زمين است وهمه چيز در آنجا از گرمى به صورت گاز وبخار است ؛ ولى با اين همه ، مجموعه اين طبقات همين كره ارض را تشكيل مىدهند واز اين رو ، ارض به صيغه مفرد وسماوات به صورت جمع در آيات آمده است .
خداوند در سورهء طلاق مىفرمايد :
اللَّهُ الَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَمِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ . « 2 » آن خدايى كه آسمانهاى هفتگانه را بيافريد ومانند آن آسمانها ، از ( هفت طبقه ) زمين خلق نمود .
ممكن است در ابتدأ چنين به نظر رسد كه منظور از « مثلهنّ » اين است كه در
هامش
( 1 ) . نهج البلاغة ، خطبهء 18 .
( 2 ) . سورهء طلاق ، آيهء 12 .