واز اين روى ، قهراً چنين كسى هم توحيد را وهم نبوت را پذيرفته است ؛ يعنى به تمام أصول دين معتقد است .
در نتيجة محسن كسى است كه : 1 . معتقد به أصول دين باشد ؛ 2 . روابطش با اللَّه خوب باشد ؛ 3 . روابطش با مخلوقين وبندگان خدا طبق برنامه ودرست باشد . وهدايت قرآن مربوط به چنين شخصي است .
يقين
در آخر آية آمده است :
بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ؛
به آخرت يقين دارند .
مراد از يقين چيست ؟
يقين ، عبارت است از باور درونى انسان كه انسان به وسيله عمل ، آن باور درونى را تقويت كرده باشد . امام رضا عليه السلام در روايتي مىفرمايد :
الْإِيمَانُ فَوْقَ الْإِسْلَامِ بِدَرَجَةٍ وَالتَّقْوَى فَوْقَ الْإِيمَانِ بِدَرَجَةٍ وَالْيَقِينُ فَوْقَ التَّقْوَى بِدَرَجَةٍ وَلَمْ يُقْسَمْ بَيْنَ الْعِبَادِ شَيْءٌ أَقَلُّ مِنَ الْيَقِينِ ؛ « 1 »
ايمان يك درجه بالاتر از اسلام است وتقوا يك درجه بالاتر از ايمان است ويقينيك درجه بالاتر از تقواست وچيزى در بين بندگان كمتر از يقين تقسيم نشده است .
از اين روايت چنين بر مىآيد كه :
درجات تكامل
هر انساني در تكامل روحىاش بايد چهار درجه را بپيمايد كه درجه چهارمش ، يقين است . واين درجات عبارتاند از : 1 . اسلام ، 2 . ايمان ، 3 . تقوا ، 4 . يقين .
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 2 ، ص 52 .