مىخوانيد ؟ حضرت موسى پاسخ داد :
قَالَ رَبُّنَا الَّذِى أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَي ؛ « 1 » پروردگار ما آن ذات اقدسى است كه بر همه موجودات ، لباس خلقت پوشانيد ( همه موجودات را آفريد ) وهمه آنها را راهنمايى وهدايت كرد .
اين هدايت ، هدايت تكويني است كه هر چيزى را از نقص به كمال مىرساند وتمام موجودات جهان آفرينش را شامل مىشود .
هدايت تشريعي
هدايت تشريعي آن است كه خداوند به بشر اراده واختيار داده ودر ضمن ، فكر وعقل نيز عطا كرده است وراه خوب وبد ، حق وباطل ، روا وناروا را نشان داده است وأو را در انتخاب راه آزاد گذاشته است .
خداوند أنبيا را فرستاده است كه بشر را هدايت تشريعي كنند وراه حق را به آنها نشان دهند . معلم در كلاس ، شاگردان را هدايت تشريعي مىكند . قرآن نيز مصداق بارز هدايت تشريعي خداوند است كه صلاح فرد وجامعه را بيان كرده ، ومردم را به أطاعت اللَّه ، عبادت ، انفاق ، عدالت ، احترام به پدر ومادر ، صله رحم ، مراعاة حقوق يكديگر و . . . وا مىدارد ودر ضمن ، آن مسايلى كه جامعه وفرد را به فساد ونابودى وانحطاط مىكشاند ، بيان كرده وآنان را از كشانده شدن به آنها نهى مىكند .
واين بشر است كه گاهى ، هدايت تشريعي را پذيرا شده ، در برابر پروردگارش سر تسليم وأطاعت فرود مىآورد وگاهى عصيان وسرپيچى كرده وبه راه باطل گام مىنهد ؛ ولى هدايت تكويني قابل مخالفت نيست . نوزادى كه تازه به دنيا آمده ، طبق هدايت تكويني پستان را به دهان مىگيرد وطبق هدايت تكويني براي خوردن شير آن را مىمكد و . . .
در آغاز سورهء مباركه دهر مىخوانيم :
هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَانِ حِينٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُن شَيْئًا مَّذْكُورًا إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ
هامش
( 1 ) . سورهء طه ، آيهء 50 .