قرآن كامل وگسترده است وجوانب مختلف دارد كه سراپا هدايت است . پس كلمه « هدى » براي بيان كامل بودن قرآن در هدايت وراهنمايى مردم است ونوع هدايت قرآن ، هدايت تشريعي است .
هدايت دو نوع است : 1 . هدايت تكويني ، 2 . هدايت تشريعي .
هدايت تكويني
هدايت تكويني عبارت از اين است كه خداوند در ذات يك موجود ، قدرت واستعدادي خلق وايجاد مىكند كه به خودى خود در يك حركت مشخص واز پيش تعيين شده به راه مىافتد ؛ چه آن موجود داراى اراده باشد ؛ مانند انسان وحيوان وچه ارادهاى از خود نداشته باشد ؛ مانند نباتات وجمادات . براي روشن شدن مطلب نيازمند به دو مثال هستيم :
آبى كه از سرچشمهاى در لا به لاي كوهستانها بيرون مىآيد ، در يك سرازيرى به حركت خود ادامه مىدهد تا اين كه به سد برسد . اين حركت لابدّى آب ، در اثر همان هدايت تكويني الهى است ؛ يعنى طورى خدا أو را آفريده است كه بىاراده به سوى مقصد جريان دارد وهيچ گاه ممكن نيست ، بدون هيچ عامل مؤثرى ، به طرف بالا وبه سوى سرچشمه برگردد . اين هدايت ، هدايت تكويني است .
بذرها وتخمهايى كه در زمين كاشته مىشود ، اگر عوامل طبيعي از قبيل آب ، هوا ، درجه حرارت مناسب وخاك لازم برايش فرآهم شود ، در مسيري مشخص رشد مىكند ، بزرگ مىشود وثمر مىدهد . اين مسير را - كه بىاراده طي مىكند - هدايت تكويني است ؛ يعنى خداوند نيرو وقدرتى به اين تخم كاشته شده ، داده است كه بىاراده در حال حركت به سوى هدف مىرود .
واما حيوانات ، گرچه داراى اراده هستند ، ولى طبق هدايت تكويني ، خداوند يك نيرو واستعدادي در كمون ذات آنها خلق كرده كه به مصالح خود پى مىبرند واز غذاهايى كه بايد اجتناب كنند ، اجتناب مىكنند وبراي محافظت نسل خود ، توليد