محكمات
اگر كسى زبان عربى را بداند ، مىفهمد معناى محكم چيست . محكمات ، ألفاظ وعباراتى است كه مفهومش خيلى روشن وواضح است ؛ مانند آيات احكام ؛ مثلًا آنجا كه مىفرمايد :
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ؛ « 1 » ونماز را برپا داريد وزكات بپردازيد .
هيچ ابهامي در اين آية ديده نمىشود وهر كس كه مقدارى با زبان عربى آشنايى داشته باشد ، معناى آية را مىتواند درك كند .
متشابهات
عبارتهايى است كه معناى آن حتى براي عربى زبان نيز مجهول است وبا دقت زياد ورجوع به آيات ديگر قرآن واستفاده از سخنان معصومين عليهم السلام مىتوان برخى از آنها را فهميد . واين نظير معماست كه انسان با فكر زياد گاهى مىتواند آن را بگشايد وگاهى هم نمىتواند آن را كشف نمايد .
حروف مقطعه
در بارهء حروف مقطعه قرآن ، مفسرين مطالب زيادى نقل كردهاند كه به مهمترين آنها اشاره مىكنيم :
1 . اين حروف رمزى است بين خدا وپيامبرش وكسى جز پيامبر از آن سر در نمىآورد ؛ حتى گفتهاند شايد جبرئيل امين نيز - كه قرآن را بر پيامبر خوانده است - نمىدانسته مقصود از اين حروف چيست ؟
2 . برخى مىگويند : پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله هنگامى كه قرآن را براي أهل مكة مىخواندند ، با اين كه آيات ، خيلى جالب وجذاب بود ، با اين حال ، به پيامبر گوش نمىدادند . از اين روى ، پيامبر گرامى به دستور خداوند براي اين كه آنها را مبهوت
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 43 .