معرض تير ومتاع در معرض فروش . وأَنْ تَبُّروا ؛ يعنى : خَلْفَكُمْ لأِنْ تَبَرُّوا ؛ يا :
خَلْفَكُمْ لأِنْ لَاتَبَرُّوا .
وخدا [ را ] در معرض سوگندهاى خود قرار ندهيد ، كه پيوسته به أو قسم بخوريد كه مثلًا احسان كنيد ، يا تقوا ورزيد ، يا ميان مردم آشتى دهيد ؛ زيرا اين ، خلاف احترام نام خدا است .
ويا مراد ، اين است كه : خدا را دستاويز سوگندهاى خود قرار ندهيد ، كه احسان ونيكى نكنيد وتقوا نورزيد واصلاح ذات البين نكنيد ؛ يعنى قسم به ترك اينها نخوريد وبدين بهانه كه قسم خوردهايد ، اين أمور را ترك نكنيد .
وخداوند ، شنوا ودانا است .
[ تفسير آيهء 225 - 226 ]
لَا يُؤَاخِدُكُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلكِن يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ . [ 225 ]
خداوند ، شما را در سوگندهايتان به آنچه لغو است وبدون قصد جدّى در ميان سخنانتان انجام مىگيرد ، مؤاخذه نمىكند .
نه مؤاخذهء دنيوي ، كه عمل را برطبق آن واجب كند وبر مخالفتش كفّاره قرار دهد ؛ ونه مؤاخذه وعذاب اخروى .
ولكن شما را به آنچه دلهايتان كسب كرده - يعنى قسمهايى كه با ارادهء جدّى ياد كردهاند - مؤاخذه مىكند ؛ وفا را بر طبقش واجب وحَنْث ومخالفتش را سبب كفّاره قرار مىدهد ، چنانچه در 89 مائده بيان كرده [ است ] .
وخداوند ، آمرزندهء بردبار است ؛ از تكليف شاقّ ، مىگذرد ؛ ودر عقوبت ، عجله نمىكند .
لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِن نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِن فَاءُو فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ . 226 ]
« ايلاء » : سوگند ياد كردن ؛ و « آلى مِن زيد » : قسم خورد به قصد دورى از أو . و « تربّص » : انتظار . و « فاءَ فيئاً » : برگشت برگشتنى .