باشد ، عملش به صورت انساني خوشبو ونيكو منظر با لباس فاخر در نظرش پيدا شود [ و ] أو را مژدهء رحمت خدا وبهشت دهد وبه أو خوش آمد گويد . راحل گويد :
تو كيستى ؟ أو گويد : من عمل صالح توام ؛ از اين دنيا به بهشت ، منتقل شو . أو غسل دهندهاش [ را ] بشناسد وبه دستور دهد كه در تجهيزش شتاب كند . وچون به قبر درآيد ، دو فرشتهء فتّان وارد شوند واز خدا وپيامبر ودين أو بپرسند ؛ وچون گفت :
خدايم اللَّه ، پيامبرم محمّد صلى الله عليه وآله ودينم اسلام است ؛ بر أو دعا كنند ودريچهاى از قبرش به سوى بهشت بگشايند وگويند : همانند جوانى در رفاه زندگى بخواب .
واگر راحل ، دشمن خدا باشد ، فرشتهها در وقت مرگ ، به بدترين ووحشتناكترين حال درآيند وأو را به جهنّم وعده دهند . أو از شويندهاش درخواست كند كه شتاب نكنند ؛ وچون به قبر درآيد ، كفن از وى بركشند واز خدا وپيامبر ودينش بپرسند وچون نمىدانم يا خلاف واقع گويد ، تازيانه بر وى بزنند ، كه ضجّهء أو را جز انسان واجنّه همه بشنوند ودريچهاى از قبرش به جهنّم باز كنند » . « 1 » وامام باقر عليه السلام فرمود : « در قبر ، جز از كسى كه ايمان خالص ويا كفر محض دارد ، سؤال نمىشود ؛ وغير آنها رها مىشوند » . « 2 » يعنى مستضعفان وكساني كه در أصول وفروع دين ، قاصر بودهاند ، به مرگ بخوابند ودر قيامت بيدار شوند .
وامام صادق عليه السلام فرمود : « أرواح مؤمنان در عالم برزخ ، با هم ملاقاة كنند واز يكديگر پرس وجو نمايند وبه همديگر شناسايى دهند ، به طورى كه گاهى روحي را ببيند ، گويند كه : فلان كس است » . « 3 » وفرمود : « روح مؤمن ، گاهى كه به ديدار خانوادهاش مىآيد ، از وضع زندگى آنها آنچه را كه أو را مسرور كند مىبيند وآنچه را كه ناراحت كند نمىبيند . وكافر ، آنچه را دشمن دارد مىبيند وآنچه را دوست دارد نمىبيند . وبرخى از أرواح ، هر
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 3 ، ص 232 ، ح 1 ؛ تفسير القمّي ، ج 1 ، ص 369 ؛ بحار الأنوار ، ج 6 ، ص 226 ، ح 28 .
( 2 ) . الكافي ، ج 3 ، ص 235 ، ح 2 ؛ بحار الأنوار ، ج 6 ، ص 260 ، ح 98 .
( 3 ) . المحاسن ، ج 1 ، ص 178 ، ح 164 ؛ بحار الأنوار ، ج 6 ، ص 234 ، ح 48 .