كه : جبرئيل ، به معناى « عبد اللَّه » ؛ و « ميكائيل » به معناى « عبيد اللَّه » است . وجبرئيل ، اسم عَلَمِ فرشتهء خاصّى است كه برتر ومقرّبتر از همهء فرشتگان دربار الهى است وحامل وحى أو بر پيامبران ورسولانِ أولى العزم وغير آنها است ؛ وبدين جهت أو را « معلّم الأنبياء » نيز ناميدهاند .
وفَإنَّهُ نَزَّلَهُ نايب جوابِ شرط است ؛ وتقدير كلام « فَهُوَ عَدوٌّ للَّهو كتابِه ورسولِه » ؛ وضمير « فإنّه » راجع است به جبرئيل ؛ وضمير « نزلّه » به قرآن ، هر چند ذكرش نگذشته [ است ] .
وتفسير آية ، آن كه : عدّهاى از طايفهء يهود ، بر اين باور بودند كه جبرئيل دشمن آنها است وبارها دشمنى خود را پياده كرده ؛ زيرا أو محمّد صلى الله عليه وآله را از اسرار آنها مطّلع نموده [ است ] ؛ وعذابها وشدايدى كه از جانب خداوند بر بنىاسرائيل گذشته ، به دست جبرئيل بوده ؛ چنانچه رحمتهاى الهى به دست ميكائيل بوده ؛ واز اينرو خطاب شده بگو : كسى كه دشمن جبرئيل باشد ، پس أو در حقيقت ، دشمن خدا وقرآن وپيامبر است ؛ زيرا جبرئيل است كه اين قرآن را بر قلب تو به اذن تكويني وتوفيق خداوند ، فرود آورده ؛ قرآني كه تصديق كنندهء آنچه پيش از أو است از پيامبران الهى وكتابهاى آسمانى ؛ وسراپا هدايت ومژده براي گروندگان است .
[ تفسير آيهء 98 ]
مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَرُسُلِهِ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَالَ فَإِنَّ اللّهَ عَدُوٌّ لِلْكَافِرِينَ . [ 98 ]
« ميكال » و « ميكائيل » كه به زبان عبرى ، به معناى « عبيد اللَّه » است ، اسم عَلَم است براي فرشتهء خاصّى از مقرّبان درگاه حق ، كه در رديف جبرئيل وإسرافيل قرار دارد .
ومعناى آية : هر كس دشمن خدا وفرشتگان وفرستادگان وجبرئيل وميكائيل باشد ، پس أو كافر است . ومعناى دشمنى خدا وجمع مزبور ، تكذيب رسولان وكتابهاى آسمانى ، يا عناد ورزيدن در ردّ وعدم پذيرش آنها وترك أطاعت آنان [ است ] .
وبىترديد ، خداوند ، دشمن كافران است .