تنبيه : مراد از « اب » در اين جا عمو مىباشد ؛ زيرا به اجماع علماى شيعه و دلايل نقليه از ائمهء هدى عليهم السلام و براهين عقليه ، جميع پدران انبيا تا آدم عليه السلام مؤمن بودهاند ، و اطلاق « اب » بر « عم » در كلام عرب شايع است و قرآن كريم هم به آن شاهد است ؛ در آيهء شريفهء سورهء بقره امْ كُنتُم شُهَداءَ اذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ اذ قالَ لِبَنيهِ ما تَعبُدُونَ مِنْ بَعْدى قالُوا نَعْبُدُ الهكَ والهَ آبائِكَ ابْراهيمَ واسمعيلَ واسحقَ الهاً واحِدَاً [ بقره ، 133 ] بر حضرت اسماعيل اطلاق پدر شده ، و حال آن كه حضرت اسماعيل عموى حضرت يعقوب بوده است .
و حديث مشهور كه خاصّه و عامّه از حضرت نبوى صلى الله عليه و آله نقل كردهاند :
لا يَزالُ يَنقُلُنى اللَّهُ مِنْ أَصْلابِ الطّاهِرينَ إِلى أَرْحامِ الطَّاهِراتِ حَتَّى أَخْرَجَني في عامِكُمْ هذَا ، لَمْ يُدَنِّسني بِدَنَسِ الْجاهِليّةِ :
يعنى خداى تعالى همواره مرا نقل مىكرد از اصلاب طاهره به ارحام مطهَّره ، تا خارج نمود مرا در زمان شما ، و آلوده ننمود مرا به نجاست كفر جاهليّت .
و آيهء كريمهء وَتَقَلُّبَكَ فِى السّاجِدينَ [ شعرا ، 219 ] نيز براى اثبات اين مدّعا كافى است ، و اگر در پدران آن حضرت كافرى مىبود ، تمام ايشان به طهارت متّصف نمىشدند ؛ لقوله تعالى : انَّما الْمُشرِكُونَ نَجَسٌ [ توبه ، 28 ] .
( آيهء 71 ) ( قالُوا نَعْبُدُ اصْناماً فَنَظَلُّ لَها عاكِفينَ )
لغت :
فنظل در اين جا به معنى « فنصير » است .
تفسير :
چون حضرت ابراهيم اين سؤال را نمود ، در جواب حضرت ابراهيم عليه السلام گفتند : بتان را مىپرستيم ، پس هميشه مجاوران و ملازمان آنها مىباشيم .
مراد از « اصنام » تمثالهايى بود كه از انواع فلزّات بر صورتهاى مختلفه ساخته بودند و آنها را عبادت مىكردند به خلاف « اوثان » كه آنها را صورتى لازم نبود .
و سؤال حضرت گرچه فقط از معبود ايشان بود و يك كلمه جواب كافى بود كه بگويند :
« بت مىپرستيم » ؛ لكن جواب را طولانى نمودند به جهت ابتهاج و افتخار به پرستش بتان
تفسير روان (فارسى) — صفحة 36
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٦