دلهايى قرار داد كه به سوى او مىآيند و هرگونه ميوهاى را در آنجا ، گرد مىآورند ، چنان كه بيت اللَّه الحرام را بازگشتگاهى براى مردم قرار داد ، كه هرگاه مكّه را زيارت مىكنند ، بدان دوباره روى مىآورند ، چه ، عطر توحيد و روح و روحيّه ايمان از آن برمىخيزد و نخستين خانهاى است كه براى مردم برپا شده است . خداوند مىفرمايد : إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكاً وَهُدىً لِلْعَالَمِينَ * فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَن دَخَلَهُ كَانَ آمِناً وَللَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِين « 1 » .
« نخستين خانهاى كه براى مردم قرار داده شده ، همان است كه در مكّه است كه پربركت ، و مايهء هدايت جهانيان است . در آنجاست آيات روشن و مقام ابراهيم ، و هركه بدان داخل شود ايمن است . و براى خدا ، حجّ آن خانه بر كسانى كه قدرت رفتن به آن را داشته باشند واجب است ، و هر كه راه كفر پيش گيرد ( بداند كه ) خدا از جهانيان بىنياز است . »
از اين سخنان اين بينشها را مىيابيم :
1 - اين كه بيت اللَّه الحرام نخستين خانهاى است براى بندگان خدا ، كه در آن پرستشى كنند بدون آن كه چيزى غير از تقديس خدا اعمّ از قوميّتگرايى يا نژادپرستى يا برترى رنگ يا هر آلودگى ديگر بشرى ، آن را بيالايد .
2 - اين خانه از آن همهء مردم است ؛ همهء جهانيان از سياه گرفته تا سفيد و از عجمى تا عربى ، از مجاور نزديك گرفته تا زائر دور . اين خانهء همهء مردمان است به يك سان .
3 - آن خانه خداست در مكّه كه همهء ملّتها و قبيلهها در آنجا با يكديگر ديدار مىكنند .
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران ، آيات 96 - 97 .