يعنى : يا رسول اللَّه راضى و تسليم شديم ، فرمود : پس به عريفهاى خود بگوئيد آن را براى ما گزارش بدهند تا به اطلاع ما برسد .
واقدى اضافه كرده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از اين بيان زيدبن ثابت را براى تحقيق از انصار ، عمربن الخطاب را براى تحقيق از مهاجرين و ابورهم غفارى را هم براى تحقيق از قبايل ديگر فرستاد ، پس از آن عرفا را با اين چند نفر امنا جمع كردند و همگى متفق القول شدند بر اينكه همه مردم راضى هستند و سپس اسرا را آزاد فرمودند .
يعنى تنها به قول عرفا و امنا عمل نكرد بلكه همه را جمع و پس از اتفاق قول آنها ، عمل كرد . « 1 »
7 - ويلٌ للأمراء و ويلٌ للعرفاء . « 2 »
يعنى : واى بر امراء و واى بر عرفا .
8 - عن رجل عن أبيه عن جدّه أنّهم كانوا على منهلٍ من المناهل فلمّا بلغهم الإِسلام جعل صاحب الماء لقومه مأةً من الإِبل على أن يسلموا فاسلموا و قسّم الإبل بينهم و بداله أن يرتجعها منهم فأرسل إبنه الى النبىّ صلى الله عليه و آله و سلم فقال له : ائت النبىّ صلى الله عليه و آله و سلم . . . فقل له : إنّ أبى شيخٌ كبيرٌ و هو عريف الماء و أنّه يسألك أن تجعل لي العرافة بعده فاتاه . . . فقال : ان ابى شيخ كبير و هو عريف الماء و أنّه يسألك أن تجعل لي العرافة بعده فقال : إنّ العرافة حقُّ و لابدّ للنّاس من عرفاء و العريف في النّار . « 3 »
مهم اينكه اين مرد مسلمان پسرش را فرستاده و تقاضا مىكند كه مقام عرافت مرا به پسرم بده حضرت فرمودند : عرافت حق است ( عريف نصب كردن و عريف بودن حق است ) و مردم چاره از آن ندارند و لكن عريف در آتش است .
9 - عن المقدام بن معديكرب أنّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم ضرب على منكبه ثمّ قال : افلَحْتَ يا قُديْمُ إنْ مُتَّ وَ لَمْ تَكُنْ اميراً و لا كاتِباً و لا عريفاً . « 4 »
يعنى : حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم به مقدام فرمود : اى قُدَيم [ به صيغه مصغّر ] اگر بميرى و امير و
هامش
( 1 ) - واقدى مىگويد : كه هوازن مسلمان شده و آمده بودند و لكن دير آمدند تا اسرا تقسيم شد و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « براى شما صبر كردم تا اينكه مطمئن شدم كه شما نمىآييد » و چون اسيرها ملك شخصى افراد شده بود اين است كه حضرت تصرف ولايتى ننموده و اين احتياط را انجام داد .
( 2 ) - مسند احمد حنبل ، ج 2 ، ط دارالفكر ص 352 .
( 3 ) - سنن ابى داود ، ج 3 ، ص 132 ؛ فتح البارى ، ج 9 ، ص 149 ؛ تراتيب ادارية ، ج 1 ، ص 235 ؛ عون المعبود ، ج 3 ، ص 92 .
( 4 ) - مصدر قيد شود . مسند احمد حنبل ، ج 4 ، ط دارالفكر ص 133 ، سنن ابى داود كتاب الاماره .