فَإِنْ جاءَ الْعَدُوُّ الَى الْمَوْضِعِ الَّذى هُوَ فيهِ مُرابِطٌ ، كَيْفَ يَصْنَعُ ؟ قالَ : يُقاتِلْ عَنْ بَيْضَةِ الاسْلامِ لا عَنْ هؤُلاءِ .
يعنى : اگر دشمن به محلى رسيد كه اين مرد مسؤوليت دفاع از آن را دارد چكار كند فرمود : به خاطر اصل اسلام بجنگد نه به خاطر اينها .
بنابراين حكم وجوب حفظ ، در صورتى است كه نسبت به اصل حكومت اسلامى خوف داشته باشد ، مثلًا توطئهاى عليه امام عليه السلام و يا براى برانداختن حكومت او چيده شده باشد . و گاهى هم نظام و نظم ، در مقابل هرج و مرج ذكر شده است ؛ مثلًا فقها - رضوان اللَّه عليهم - در مقام استدلال به وجوب صنايع و طبابت و نظاير آن ، و يا وجوب چيزى يا اعتبار امارهاى مىگويند : اگر واجب نباشد يا فلان امر معتبر نباشد ( مانند : يد وسوق مسلمين ) اختلال نظام لازم مىآيد و لازمه چنين استدلالى آن است كه از شرع مقدس اسلام استفاده نمودهايم كه هرج و مرج و فساد و اخلال نظم در نظر شارع مبغوض و مردود است .
شايد فقها - رضوان اللَّه عليهم - وجوب اقامه نظام و يا حرمت اخلال نظم را از ادلّهء گذشته استفاده كردهاند ؛ زيرا :
از روايات گذشته برمىآمد كه حكمت يا علّت جعل اولى الامر ، همانا برقرارى نظم و رفع ظلم و تعدى و فساد و ايجاد عدالت اجتماعى و ابقاء دين است كمااينكه در روايات « عُيون » از حضرت امام رضا عليه السلام نقل شده است . « 1 »
و در روايت ديگر فرموده : امامت ، صلاح دنيا و نظام مسلمين است . و در كلام صديقه طاهره - سلام اللَّه عليها - آمده :
وَ طاعَتُنا نِظاماً لِلْمِلَّةِ وَ امامَتُنا اماناً مِنْ الْفُرْقَة . . .
يعنى : ( خداوند ) امامت ما را موجب وحدت ، و اطاعت از فرامين ما را سبب درامان ماندن از تفرقه ( قرار داده است ) .
اميرالمؤمنين عليه السلام در وصيت خود چنين فرموده است :
11 - اوصيكُما وَ جَميعَ وَلَدى وَ اهْلى وَ مَنْ بَلَغَهُ كِتابى بِتَقْوَى اللَّهِ وَ نَظْمِ امْرِكُمْ وَ صَلاحِ ذات بَيْنِكِمْ . « 2 »
هامش
( 1 ) - در اين روايت دقت شود كه مطالب زيادى از آن استفاده مىشود .
( 2 ) - نهج البلاغه ، نامه 47 ، اين حديث متواتر است و براى مزيد اطلاع رجوع شود به :
معادن الحكمة ، ج 1 ، ص 249 ؛ تحف العقول ، ص 197 ؛ كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 189 ؛ روضة الواعظين ، ص 118 ؛ تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 3461 ؛ ط ليدن ؛ كامل مبرد ، ج 2 ، ص 152 ؛ كامل ابن اثير ، ج 3 ، ص 391 ؛ ابن خلدون ، ج 2 ، ص 1134 ؛ مروج الذهب ، ج 2 ، ص 412 ؛ كشف الغمة ، ج 1 ، ص 431 ؛ مناقب خوارزمى ، ص 278 ؛ مقاتل الطالبين ، ص 38 ؛ البداية و النهاية ، ج 7 ، ص 328 ؛ ذخائرالعقبى ، ص 116 و . . . .