ركعت اين طرف آفتاب و يك ركعت آن طرف آفتاب است . معلوم است اين گرفتار مىشود ، معلوم است اين نمىتواند تهذيبنفس كند ، معلوم است اين عمرش پربركت نيست ، معلوم است اين علمش پربركت نيست . من از اين وضعى كه طلبهها دارند خيلى متأثرم . من يادم نمىرود اول طلبگى توى مدرسهء حجتيهء قم بودم . قبل از طلوع فجر يك چراغ خاموش نداشتيم . قبل از طلوع فجر وقتى مىآمديم حرم ، طلبهها صف كشيده ، مشرف مىشدند حرم . بارها مىآمديم پشت در بسته حرم با مرحوم آيهالله نجفى در سرما و در گرما مىايستاديم تا اين كه در حرم باز بشود . اصلًا نقص بود براى طلبه قبل از آفتاب برود سر حوض وضو بگيرد . انگشتنما بود اگر يك بار اتفاق مىافتاد بايد يك كترى ، يا يك آفتابهاى به حجرهاش مىبرد و وضو مىگرفت . انگشتنما بود !
اما الآن قبل از آفتاب بروتوى مدرسه سر حوض ببين چه خبر است . چرا شيخ طوسى - رضوانالله تعالى عليه - توانست با اين عمر كوتاهش و با آن مشكلات بيش از دويست جلد كتاب بنويسد ؟ مشكلات شيخطوسى را از نظر فقر ، از نظر سياست ، از نظر اجتماع هيچ كدام از ما نمىتوانيم تصور كنيم ، چه رسد به اين كه داشته باشيم ، اما چه شد اين توانست حوزهء نجف را تشكيل بدهد ؟ تشكيل حوزهء نجف هزار ساله به دست اين بزرگوار بود . چطور توانست كتاب مبسوط بنويسد و تهذيب واستبصار ؟ چطور مىشود كه كتب اربعهاى كه چكش و ابزار براى ما طلبهها و مراجع است دوتايش مال ايشان است ؟ چطور توانست ؟ براى اين كه نماز شب داشت ، بيدارى شب داشت و اهميت به نماز داشت . استاد بزرگوار ما حضرت آيهاللهالعظمى بروجردى به ايشان خيلى اهميت مىداد . هر وقت كه به قول ايشان مىرسيد فوقالعاده به ايشان اهميت مىداد و اگر يك دفعه هم مىخواستند قول ايشان را رد كنند ، يك توجيهاتى مىكردند و از جمله مىفرمودند : آخر ايشان علاوه بر اين كه عالم بود ، عابد هم بود ، و اگر عمر مباركش را تقسيم كنيم به اين مسأله يك دقيقه بيشتر نمىرسد ، از اين جهت ممكن است
تهذيب نفس از ديدگاه قرآن (فارسى) — صفحة 87
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٨٧