مشكل ، آدمشدن محال است » . اما همين كه محال است قرآن مىفرمايد : به واسطهء نماز شب ، به واسطهء بيدارى قبل از طلوع فجر ، مىشود آن را پيدا كرد : « وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسي انْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً » ؛ اگر مقام محمود مىخواهى - كه خدا دوست دارد اين مقام محمود براى تو باشد - نافله شب بخوان . اين نافلهء شب را هم من به شما سفارش مىكنم كه طولانىاش نكنيد ، براى اين كه طلبه بايد درسش را هم بخواند . همين يازده ركعت نماز به طور مختصر ، كه اگر يك ساعت قبل از طلوع فجر برخيزيد مىتوانيد آن را بخوانيد : پنج تا دو ركعتى ، يك ، يك ركعتى ، مىشود نماز شب ، بعدش هم يك توسل به حضرت رضا ( ع ) بعد نافله صبحتان ، نماز صبحتان و بعد هم بخوابيد و موقع ناشتا ، موقع كارتان برخيزيد ، ولو اين كه بين طلوعين خوابيدن كراهت هم دارد ، ولى معلوم است براى شما كه بخواهيد بيدار بمانيد بعد خوابتان بگيرد و كسل هستيد و نمىتوانيد درس بخوانيد خوابيدن مانعى ندارد . يك ساعت قبل از طلوع فجر و بعد از طلوع فجر بيدار بودن ، مقام محمود است و از جملهء مقام محمود اين است كه بتواند اين بار سنگين را كه بر دوشش قرار گرفته به منزل برساند .
مسؤوليت ما طلبهها خيلى بالا و خيلى سنگين است ، مسؤوليت نبوت است ؛ و مسؤوليت امامت و رهبرى است گرچه خطاب آيه به خصوص پيامبر بزرگوار اسلام ( ص ) است ، ولى با الغاى خصوصيت ، « انّا سَنُلْقي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقيلًا » براى ما هم هست .
سومين دستورالعمل
با آنچه گفتيم معلوم شد كه لازمه « قُمِ اللَّيْلَ الا قَليلًا » شب بيدارى است و لازمهء كلام نماز شب است ولو مختصر ، و فحواى كلام ، اهميتدادن به نمازهاى واجب