نوارهاى اخلاقى كار كند و خود را بسازد و خود را مهذب كند ؛
الآن قسم اول و دوم موردنظر من نيست و - انشاءالله - بعد دربارهاش صحبت مىكنم ، الآن قسم سوم موردنظر است .
قسم سوم - معلمى كه هميشه با انسان است ، و انسان مىتواند هركجا هست از او استفاده كند .
قرآن شريف ، اين معلم را به نام تقوا معرفى مىكند .
تقوى معلم اخلاق
قرآن در اينباره مىفرمايد : اگر كسى به واجبات اهميت بدهد ، از گناه اجتناب داشته باشد ، به مستحبات اهميت بدهد ، و اگر بشود به اجتناب از شبهات اهميت بدهد ، مهذب مىشود . به طور سربسته مىفرمايد : « انْ تَتَّقَوُااللّهَ يَجْعَلْ لَكُم فُرْقانا » ( انفال / 29 ) ؛ اگر متقى شديد مقام فرقان پيدا مىكنيد . مقام فرقان مرتبهء چهارم از سير و سلوك است ؛ يعنى انسان بايد اول از توبه و يقظه بگذرد ، از مقام تخليه و از مقام تحليه « 1 » بگذرد تا به مقام فرقان برسد ؛ يعنى انسان دلش منور شود به نور خدا ، و به طور ناخودآگاه ، آنهم يافتنى - نابافتنى و نه دانستنى - درك بكند ، و تميز بدهد حق و باطل را . قرآن مىفرمايد : به واسطه تقوا انسان مىتواند به اين جاها برسد . بعد قرآن شريف يكيك واجبات را معرفى مىكند . اينها معلم اخلاقند .
هامش
( 1 ) - شايد ترتيب اين امور به اين طريق باشد : معرفت نفس ، يقظه و بيدارى ، توبه وانابه ، تخليه نفس از آنچه مخالف حق است ، تجليه نفس و صيقل دادن آن براى پذيرش نقوش ، تحليه نفس و آراستن آن به آرايشهاى الهى و نقوش ربانى ، و . . . رسيدن به مقام فرقان كه استاد به آن اشاره فرموده است . ر . ك . : نقطههاى آغاز در اخلاق عملى ، آيهالله مهدوى كنى ؛ فرهنگ لغات و اصطلاحات عرفانى ، دكتر سجادى .