اگر كتاب اخلاق ، يعنى قرآن ، هست ، آنهم براى همين است . مىگويند قضيه اخلاق و قضيه خودسازى هم مقدمهاى براى اين است كه خضوع دل در مقابل خدا حاصل شود . قرآن شريف بخصوص راجع به تعبد و تسليم خيلى پافشارى دارد .
دو گونه تسليم
تسليم دو قسم است :
يكى تسليم در مقابل مقدرات الهى كه اكنون موضوع بحث ما نيست ، ولى انشاءالله اگر خدا عنايت كند و حضرت ولى عصر لطف كند ، مخصوصاً حضرت رضا - سلامالله عليه - عنايت فرمايد و اين جلسه ادامه داشته باشد ، در مقام آن ، درباره آن صحبت خواهيم كرد .
ديگرى تسليم در مقابل اوامر و نواهى خداست و اين مهمتر از آن تسليم اول است و به آن تعبد مىگويند .
بحث الان ما راجع به تسليم به معناى تعبد ، تسليم دل ، تسليم عقل و تسليم همه اعضا و جوارح در مقابل اوامر و نواهى خدا و در مقابل ولايت و در مقابل نبوت است .
قرآن شريف راجع به اين تسليم به معناى دوم خيلى تأكيد دارد .
گاهى امر مىكند همه را كه يكپارچه اين مقام تسليم را پيدا كنيد و مىفرمايد : « يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي ألْسّلْمِ كافَّةً » ( بقره / 208 ) ؛ امت اسلامى همهوهمه بايد در سلم باشند . بايد در مقابل پيغمبر و ولايت تسليم صرف باشند ؛ يعنى تعبد در مقابل اوامر و نواهى قرآن ، تعبد در مقابل اوامر و نواهى پيامبر و اهلبيت .
گاهى قرآن مىفرمايد : چه خوب است آن دينى كه توأم با تسليم باشد ؛ « وَمَنْ احْسَنُ ديناً مِمَّنْ اسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ » ( نساء / 125 ) ، چه خوب دينى است آنكسى را كه متدين به اين باشد كه با تسليم در مقابل حق ، تسليم در مقابل نبوت و