مثال اوّل همچون قول شاعر :
اذا نزل السّماء بارض قوم * و عيناه و ان كانوا غضابا
و مثال دوّم مانند قول شاعر ديگر :
فسقى الغضا و السّاكنيه و ان هم * شبوه بين جوانحى و ضلوعى
صنعت استخدام
شارح گويد :
و از جمله وجوه و محسّنات بديعى صنعت استخدام است و آن داراى دو نوع مىباشد :
نوع اوّل : آنست كه از لفظى كه داراى دو معنا است يكى را اراده نموده و سپس از ضمير راجع به آن معناى ديگر قصد شود .
نوع دوّم : آنست كه از احد الضّمير كه بلفظ مزبور راجع است يكى از دو معنا اراده شده سپس از ضمير ديگر معناى دوّم قصد شود .
لازم بتذكّر است ممكنست هردو معنا حقيقى بوده و يا مجازى باشند و يا احيانا يكى حقيقى و ديگرى مجازى به حساب آيد ، در تمام اين سه صورت استخدام تحقّق مىيابد .
مثال نوع اول از استخدام
مثال نوع اوّل يعنى استخدامى كه از لفظ يكى از معنايش و از ضمير راجع به آن معناى ديگرش اراده شود همچون قول ابى جرير بن عطيّه :
اذا نزل السّماء بارض قوم * و عيناه و ان كانوا غضابا