ترجمه
فن سوم در علم بديع
[ تعريف علم بديع ]
مصنّف گويد :
بديع عبارتست از علمى كه بواسطهاش وجوه تحسين كلام دانسته مىشود البتّه پس از رعايت مطابقه و رعايت وضوح دلالت .
وجوه تحسين كلام بر دو نوع است :
معنوى و لفظى .
شارح گويد :
علم بديع عبارتست از علمى كه بواسطهاش وجوه و طرقى كه سخن را با آنها مىتوان نيكو و زيبا آورد دانسته مىشود البتّه دانستن اين طرق و نيكو آوردن كلام بعد از رعايت كردن دو امر مىباشد :
الف : مطابقت كلام با مقتضاى حال .
ب : واضح الدلاله بودن كلام به اين نحو كه از تعقيد معنوى خالى باشد .
البتّه مقصود از [ يعرف به وجوه الخ ] اينستكه بواسطه اين علم معانى وجوه و طرق تصوّر شده و تعداد و تفاصيل آنها بقدرى كه در طاقت است دانسته مىشود .
و مقصود از [ وجوه ] در متن مصنّف همان معنائى است كه قبلا در ذيل كلام مصنّف كه گفت :
و تتبعها وجوه اخر تورث الكلام حسنا و قبولا .
گذشت و گفتيم منظور وجوه و طرقى استكه كلام را حسن بخشيده .