دفع گفتارى كه در اينمقام گفته شد
سپس شارح ميگويد :
و با اين شرح و توضيحى كه داديم گفتارى كه در اينمقام گفته شده دفع مىگردد ، گفتار مزبور اينستكه :
برخى گفتهاند :
اصرار داشتن براينكه رجل شجاع از افراد شير مىباشد با نصب قرينهاى كه از اراده معناى حقيقى يعنى شير ممانعت مىكند منافات دارد لذا چگونه بين ايندو ميتوان جمع نمود .
وجه دفع اين گفتار آنست كه :
اصرار بر ادّعاى اسد بودن رجل شجاع به اين نحو است كه او را از افراد غير متعارف شير قرار ميدهيم درحاليكه قرينه مانع از اراده موضوعله ، موضوعله به معناى متعارف مىباشد و بدين ترتيب هيچ تنافى بين ايندو وجود ندارد .
و امّا اينكه قائل بمجاز عقلى بودن استعاره به تعجّب و نهى از آن استدلال نمود بايد بگوئيم :
تعجّب و نهى از آن در دوبيتى كه گذشت بخاطر بناء گذاردن بر نسيان تشبيه بوده تا بدين ترتيب حقّ مبالغه اداء شده و دلالت شود براينكه مشبّه بطورى است كه از مشبّهبه اصلا تشخيص داده نمىشود تا حدّى كه آنچه بر مشبهبه مترتب مىشود از قبيل تعجّب و نهى از آن بر مشبه نيز بار مىگردد .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 79
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٩