قوله : و فيه نظر : يعنى و فى الجواب المذكور و الدفاع عن السّكاكى بما ذكر نظر و حاصل نظر و مناقشه شارح در جواب مذكور اينستكه :
بيان مذكور براى جواب و دفاع از سكّاكى صلاحيّت ندارد زيرا سكّاكى خود تصريح نموده است باينكه [ نطقت ] بر امر وهمى اطلاق شده همچون اطلاق اظفار المنيّة بر امر موهوم چه آنكه اظفار استعاره است براى امر موهومى كه به اظفار حقيقى تشبيه گرديده و پرواضح است مقتضاى اينكلام از سكّاكى آنست كه نطقت از نطق حقيقى استعاره آورده شده براى امر وهمى نه اينكه مجاز مرسل باشد و اگر مجاز مرسل از دلالت مىبود و كلام مجيب را امضاء مىنموديم بايد مىگفتيم نطق بر محقّق عقلى اطلاق شده در حالى كه سكّاكى اينطور نگفته بلكه گفته است بر امر موهوم اطلاق گرديده است و خلاصه كلام آنكه درست نيست بگوئيم :
سكّاكى ملتزم است باينكه وقتى قرينه استعاره بالكنايه حقيقت نبود حتما مجاز مرسل است و دليل ما بر صحيح نبودن اينكلام آن است كه بين آن و تصريح سكّاكى منافات مىباشد .
قوله : على انّ هذا لا يجرى فى جميع الامثلة : كلمه [ على ] يعنى علاوه و مضافا الى ما ذكر و مشاراليه [ هذا ] كون قرينة المكنيّة اذا لم تكن حقيقة تكون مجازا مرسلا مىباشد .
و وجه عدم جريان اين معنا در تمام امثله اينستكه در برخى از آنها علاقه بين معناى موضوعله و غير آن تنها علاقه مشابهت است .
قوله : و لو سلّم : يعنى و لو سلّم جريانه فى جميع الامثلة .
قوله : فحينئذ يعود الاعتراض الاوّل : كلمه [ حينئذ ] يعنى حين جريانه فى جميع الامثلة و حاصل كلام اينستكه :
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 273
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٧٣