ممكنست از اعتراض مصنّف به سكّاكى اينطور جواب دهيم :
قبلا گفته شد كه در تعريف حقيقت قيد [ حيثيّت ] معتبر است يعنى ميگوئيم :
حقيقت عبارتست از كلمهاى كه در موضوعله من حيث هى موضوع له استعمال شود .
حال با توجّه به اين نكته ميگوئيم :
قبول نداريم استعمال لفظ [ منيّه ] در موت در مثال [ اظفار المنيّه ] استعمال در موضوعله تحقيقى من حيث انه موضوعله تحقيقى باشد چنانچه در مثل : دنت منيّة فلان ( نزديك شد مرگ فلانى ) استعمال آن در موضوعله حقيقى من حيث انّه موضوعله حقيقى است ، بلكه بايد بگوئيم :
اين استعمال از اين حيث است كه مرگ را از افراد سبع قرار داده و بدين ترتيب لفظ منيّه در موضوعله تأويلى استعمال شده
سپس شارح گويد :
اين جواب اگرچه استعمال [ منيّه ] در تركيب مذكور را از حقيقت بودن خارج مىكند ولى در عين حال هيچيك از اين دو مطلب نيز معلوم و روشن نيست كه استعمال ياد شده مجاز است يا از لفظ مزبور طرف ديگر اراده گرديده .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : و فيه نظر : يعنى در جوابيكه بعضى از ادباء داده و اشكال مصنّف بر سكّاكى را ردّ نموده تأمل و اشكال داريم و حاصل اشكال
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 254
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٥٤