قوله : لم تدخل هى فى التّعريف : ضمائر مؤنث به استعاره راجعند .
قوله : و ظاهر عبارة صاحب المفتاح هيهنا : مشاراليه [ هيهنا ] مقام بيان احتراز بواسطه قيد تحقيق مىباشد .
قوله : عن ان لا تخرج الاستعارة : يعنى لا تخرج الاستعاره عن تعريف المجاز .
قوله : و ردّ ما ذكره السّكاكى : مقصود از [ ما ذكره السّكاكى ] بيانى استكه وى در ارتباط با احتياج به دو قيد [ تحقيق ] و [ من غير تأويل فى الوضع ] ايراد نموده است .
و حاصل بيان مذكور اينستكه :
سكّاكى ادّعاء نموده كه در تعريف مجاز لغوى قيد [ بالتّحقيق ] را بخاطر دخول استعاره در تعريف اضافه نموده و در تعريف حقيقت لغوى قيد [ من غير تأويل فى الوضع ] را به منظور خارج نشدن استعاره از تعريف آورده است و مقتضاى اين ادّعاء آنست كه قيد [ تحقيق ] در تعريف مجاز لازم بوده و به آن محتاج هستيم بطوريكه اگر آن را در تعريف نياوريم استعاره از تعريف خارج مىگردد بااينكه استعاره از مصاديق و افراد مجاز لغوى است .
و نيز قيد [ من غير تأويل فى الوضع ] در تعريف حقيقت لازم و واجب است چه آنكه اگر آن را ترك و در تعريف نياوريم استعاره در تعريف داخل مىشود .
و حاصل ردّ بر اين بيان آنست كه :
آنچه مقتضاى كلام سكّاكى است و از آن بدست مىآيد كه به زياد
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 200
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٠٠