رد كلام سكاكى به نظر مصنف و توضيح شارح
مصنّف گويد :
آنچه سكّاكى در تعريف مجاز ذكر كرده مردود است .
زيرا وضع و آنچه از آن مشتق مىشود همچون لفظ [ الموضوعة ] وقتى اطلاق شده و بدون قرينه آورده مىشود شامل وضع تأويلى نميگردد .
شارح گويد :
زيرا خود سكّاكى نيز وضع را اينطور تفسير كرده است :
وضع عبارتست از تعيين لفظ در مقابل معنا بدون وساطت چيزى ديگر يعنى بنفسه لفظ بر معنا دلالت كند .
سپس گفته است :
لفظ [ بنفسه ] كه آوردهام به منظور احتراز از مجازى است كه در مقابل معنا معيّن مىشود منتهى بكمك قرينه چه آنكه جاى شكّ و ترديد نيست كه [ اسد ] دلالت بر رجل شجاع دارد ولى اين دلالت به واسطه قرينه مىباشد ، بنابراين در تعريف حقيقت هيچ نيازى نداريم كه [ وضع ] را به عدم تأويل و در تعريف مجاز به تحقيق مقيّد سازيم مگر آنكه منظور از اين تقييد زيادى ايضاح بوده نه تتميم حدّ و تعريف .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : من انّها مستعملة الخ : ضمير در [ انّها ] به استعاره راجع است .