يلتفت فى الامثال الى مضاربها تذكيرا و تأنيثا و افراد و تثنية و جمعا بل انّما ينظر الى مواردها يقال للرجل بالصيف ضيعت اللبن بكسر تاء الخطاب لانّه فى الاصل لامرأة .
ترجمه
شرح مجاز مركب
مصنّف گويد :
امّا مجاز مركّب ، عبارتست از لفظى كه آن را در معنائيكه از باب مبالغه با معناى اصلى آن تشبيه تمثيلى نمودهاند استعمال كرده باشند چنانچه بكسيكه در امرى مردّد است گفته مىشود :
انّى اراك تقدّم رجلا و تؤخّر اخرى .
و آن را تمثيل بر سبيل استعاره خوانده و گاهى هم به آن تمثيل ميگويند بدون اينكه قيد بر سبيل استعاره را دنبالش بياورند .
و هنگامى كه استعمال لفظ به كيفيّت مذكور كثير و بسيار باشد به آن مثل گويند فلذا امثال را نميتوان تغيير داد .
شارح گويد :
مقصود از معناى اصلى معنائى استكه لفظ به دلالت مطابقى بر آن دلالت مىكند .
و تشبيه تمثيلى عبارتست از تشبيهى كه وجه شبه در آن از امور متعدّد انتزاع شده باشد و با اين قيد از استعاره در مفرد احتراز حاصل مىشود .
و مقصود از [ مبالغه ] مبالغه در تشبيه است .
و امّا مثال مجاز مركّب : نظير اينكه بشخصى كه در امرى مرددّ و