كه آن امرى است حسّى و مستعارله عبارتست از تبليغ و رساندن و قدر جامع بين ايندو تأثير و نفوذ مىباشد و بدون ترديد ايندو ( مستعارله و جامع ) عقلى هستند .
بنابراين معناى آيه چنين مىشود : بيان نما مطلب را بيان كردنى كه محو شدنى و از بين رفتنى نباشد همانطوريكه وقتى شيشه را شكستى ديگر ملتئم نشده و اجزاء خورد شده بهم متّصل نميشوند .
و معناى [ و امّا عكس ذلك ] اينستكه :
طرفين استعاره مختلف بوده و مستعارله حسّى و مستعارمنه عقلى باشد مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
انّا لمّا طغى الماء حملناكم فى الجارية ( زمانيكه دريا طغيان نمود ما شما را در كشتى نشانديم ) .
در اين آيه شريفه مستعارله عبارتست از [ كثرت ماء ] و آن امرى است حسّى و مستعارمنه تكبّر بوده و قدر جامع استعلاء بيرون از حدّ بوده و اين هردو عقلى ميباشند .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : فاصدع بما تؤمر : آيه ( 94 ) از سوره حجر .
قوله : لا تنمحى : يعنى محو نشود .
قوله : انّا لمّا طغى الماء الخ : آيه ( 11 ) از سوره الحاقه .
متن
و باعتبار اللّفظ قسمان ، لانّه انكان اسم جنس فاصليّة كاسد و قتل و الّا كالفعل و ما يشتق منه و الحروف .
شرح عربى
( و باعتبار اللّفظ ) المستعار ( قسمان لانّه ) اى اللفظ
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 127
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٢٧