اين گفتار مورد اشكال و ايراد است زيرا آنچه بعد از ظهور نهار و روشنائى آن در عالم واقع مىشود ابصار است نه اظلام يعنى طبق گفته سكّاكى لازم بود حقتعالى بفرمايد : فاذا هم مبصرون نه فاذا هم مظلمون .
شرح فارسى :
توضيح
قوله : و الجامع فى الثلاثة الاخيرة : سه قسم اخير عبارتند از :
1 - طرفين استعاره هردو عقلى باشند .
2 - مستعارمنه حسّى و مستعارله عقلى باشد .
3 - عكس صورت دوّم .
قوله : لما سبق فى التشّشبيه : يعنى در مبحث تشبيه گفته شد كه وجه شبه ( كه در اينجا به جامع موسوم مىباشد ) بايد قوامش به طرفين باشد حال اگر هردو طرف يا يكى از آن دو عقلى بود لازم است جامع نيز عقلى باشد زيرا قوام امر حسّى به عقلى مستحيل مىباشد .
قوله : لكنّه فى القسم الاوّل : ضمير در [ لكنّه ] به جامع راجع است .
قوله : فاخرج لهم عجلا الخ : آيه ( 88 ) از سوره طه .
قوله : له خوار : كلمه [ خوار ] بضم خاء صداى گاو را گويند .
قوله : حلّى القبط : كلمه [ حلى ] بضم حاء و كسر لام و تشديد ياء جمع حلى ( بفتح حاء و سكون لام ) به معناى زر و زيور است .
و لفظ [ قبط ] بكسر قاف و سكون باء قبيله فرعون را گويند كه از اهل مصر بودند .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 114
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٤