و وجه فساد اين گفتار آنست كه نحو قابل قلّت و كثرت نبوده بخلاف نمك كه چنين مىباشد از اينرو وجه شبه بين آنها وجود ندارد .
شارح گويد :
گفته شد واجب و لازم است كه طرفين تشبيه يعنى مشبّه و مشبّهبه در وجه شبه مشترك باشند ، اكنون مىگوئيم :
با توجّه به اين نكته اينكه برخى وجه شبه در عبارت : النحو فى الكلام كالملح فى الطعام يعنى رعايت قواعد نحو در كلام همچون نمك در غذا مىباشد .
را ايندانستهاند كه قليل هركدام از نحو و نمك مصلح و كثير آن مفسد است .
صحيح و درست نيست زيرا مشبّه يعنى نحو در اينمعنا با نمك مشترك نيست چه آنكه نحو براى قلّت و كثرت قابل نيست زيرا معلوم است مراد از نحو رعايت قواعد و استعمال احكام آن مثل رفع دادن به فاعل و نصب به مفعول مىباشد و بديهى استكه اين رعايت اگر كاملا در كلام رعايت شده و در آن يافت شود كلام براى فهميدن معنا از آن صالح بوده و در غير اين صورت فاسد و قابل استفاده نميباشد بخلاف نمك زيرا قابل قلّت و كثرت است يعنى اگر قدر صالحى از آن را در طعام بريزند طعام مطبوع بوده و اگر كمتر يا بيشتر از آن را در طعام داخل كنند طعام مطبوعى نمىباشد ، بنابراين معناى مزبور را نمىتوان وجه شبه قرار داد بلكه وجه شبه عبارتست از صحّت و سلامتى كه از ناحيه اعمال ايندو حادث شده و فسادى كه ناشى از اهمال
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 95
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩٥