مثال ايراد معناى واحد بواسطه تراكيب متعدّد و مختلف از طريق كنايه نظير اينكه در وصف زيد به جود بگوئيم :
زيد جبان الكلب و زيد مهزول الفصيل و زيد كثير الرّماد .
اين سه تركيب در اينكه مفادشان توصيف زيد به جود است با هم مشتركند و هرسه اينمعنا را از طريق كنايه ميرسانند .
امّا تركيب اوّل يعنى جبان الكلب :
جبن و ترس در سگ بخاطر كثرت واردين و ميهمانان بوده لذا اين حيوان به احدى ضرر و آزار نمىرساند .
پرواضح است اينمعنا كنايه از جود و بخشش صاحبخانه مىباشد
و امّا تركيب دوّم يعنى زيد مهزول الفصيل :
هزال و لاغرى فصيل بخاطر آنست كه شير مادرش زياد دوشيده مىشود و به ديگران داده مىشود و اين كنايه از جود صاحبش مىباشد .
و امّا تركيب سوّم يعنى زيد كثير الرّماد :
كثرت رماد و خاكستر بخاطر كثرت سوزاندن هيزم براى طبخ و غذا تهيّه نمودن است و آن دلالت بر كثرت ميهمان داشته و آن علامت و كنايه است از جود شخص .
در اين سه تركيب ، تركيب سوّم از نظر دلالت بر جود زيد اوضح از ديگر تراكيب مىباشد .
و مثال ايراد معناى واحد بواسطهء تراكيب متعدّد و مختلف از طريق استعاره نظير اينكه در وصف زيد بگوئيم :
رأيت بحرا فى الدار ( دريائى در خانه ديدم ) .
اينمثال استعارهء تحقيقيّه مىباشد .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 8
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨