است به [ لخرج ] .
قوله : اشارة الى انّه لا يشترط الخ : ضمير در [ انّه ] به معناى شأن مىباشد .
قوله : اللّزوم الخارجى : لزوم خارجى آنست كه معناى التزامى بطورى بوده كه هرگاه مسمّى و موضوعله در خارج تحقّق يابد آن نيز در خارج حاصل شود .
قوله : كالعمى : مثال است براى نفى يعنى لزوم ذهنى نه منفى يعنى لزوم خارجى .
قوله : لانه عدم البصر الخ : ضمير در [ لانه ] به عمى عود مىكند يعنى عمى عبارتست از عدم البصر بنحو قيد و مقيّد نه جزء و كل پس [ بصر ] قيد است براى عدم ( عمى ) و بمقتضاى [ تقيّد جزء و قيد خارج ] بصر معنائى است خارج از عمى ولى لازمه ذهنى آن مىباشد .
قوله : عمّا فى شأنه ان يكون بصيرا : همچون انسان كه شأن بصير بودن را دارد بخلاف جدار كه اين شانيّت و قابليّت را واجد نيست لذا نه بصير به آن اطلاق مىشود و نه اعمى .
قوله : مع التّنافى بينهما : يعنى بين عمى و بصر .
قوله : و من نازع فى اشتراط الخ : مقصود از منازع ابن حاجب در كتاب مختصر الاصول مىباشد .
قوله : فكانّه اراد : ضمائر به [ من موصوله ] راجعند .
قوله : بمعنى عدم انفكاك تعقّله : يعنى تعقل لازم .
قوله : اشار الى انّه ليس المراد : ضمير در [ انّه ] به معناى [ شأن ] مىباشد .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 32
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٢