بيان و شرح
قوّت تشبيه يا بخاطر اينستكه بحسب ظاهر وجه شبه عموميّت دارد و يا باينستكه مشبّهبه را بر مشبه بحمل [ هو هو ] حمل ميكنند لذا تشبيهى كه بر هردو وجه مشتمل باشد در غايت قوّت بوده و آنچه از هردو خالى بوده هيچ قوّتى نداشته و تشبيهى كه تنها واجد يكى از ايندو باشد در حدّ وسط قرار گرفته است و اللّه اعلم بالصّواب .
توضيح
قوله : اذا كان اختلاف المراتب و تعدّدها : كلمه [ تعددها ] عطف تفسير است براى اختلاف المراتب .
قوله : فقوله باعتبار متعلّق الخ : اين عبارت جواب است از سئوال مقدّر به اين شرح :
سؤال
از كلام مصنّف استفاده مىشود [ باعتبار ] متعلّق است به [ قوّه المبالغه ] و طبق آن معناى كلام چنين مىشود .
وقتى تمام اركان تشبيه ذكر شوند تشبيه واجد قوّت مبالغه است با اينكه چنين تشبيهى از اصل مبالغه خالى بوده چه رسد به اينكه قوتّ مبالغه را داشته باشد .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 257
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٥٧