مشبهبه اعلى از دوّمى است .
و گاهى بواسطه اختلاف ادات تشبيه مىباشد نظير :
زيد كالاسد ( زيد مانند شير است ) و كانّ زيدا الاسد ( گويا زيد شير مىباشد ) .
كه در اين دو مثال ، مثال اوّلى بملاحظه كاف كه اقوى ادات تشبيه است اعلى از دوّمى است .
و زمانى باعتبار ذكر تمام اركان يا بعضى از آنها مىباشد چه آنكه وقتى تمام اركان تشبيه ذكر شود ، تشبيه در اينفرض ادنى مراتب به حساب مىآيد و اگر وجه شبه و ادات فقط حذف گردند اين فرض اعلى مراتب تشبيه محسوب مىشود و در غير اين صورت تشبيه در حدّ وسط واقع است .
برخى چنين پنداشتهاند كه كلمه [ باعتبار ] در متن مصنّف متعلّق است به [ قوّه مبالغه ] و براساس چنين پندارى اعتراض نموده و گفته است :
در جائى كه تمام اركان تشبيه ذكر شوند هيچ قوّت مبالغهاى در تشبيه وجود ندارد .
ولى اين توهّم اساسش باطل است زيرا جار و مجرور همانطوريكه گفتيم به [ اختلاف ] متعلّق بوده و طبق اين تقدير اشكال و انتقاد ساقط است .
و بهرصورت اعلى مراتب تشبيه عبارتست از اينكه وجه شبه و ادات فقط محذوف بوده بدون اينكه مشبه در كلام حذف شده باشد مانند :
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 255
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٥٥