شرح فارسى
توضيح
قوله : و قد جرى : كلمه [ جرى ] به معناى ظاهر شد مىباشد
قوله : حتّى ذهب بعضهم : مقصود خلخالى مىباشد .
قوله : و بعضهم الى انّ الخ : مراد از [ بعض ] زوزنى مىباشد .
قوله : غنى عن البيان : امّا فساد گفتار اوّل بخاطر اينستكه تشبيه وجه الماء بمطلق ورقى كه از درخت ساقط مىشود معنا ندارد .
و فساد گفتار دوّم جهتش آنست كه : برگى كه بواسطه سرماى پائيز زرد شده است هيچ اختصاصى به درختى كه داراى ريشه و رگ مىباشد ندارد پس وجهى ندارد كه ذهب به اصيل اضافه شده باشد تا مثال مزبور را از امثله اضافه مشبهبه بمشبه بتوان قرار داد .
و از اين گذشته اطلاق اصيل به درخت نه از نظر لغت صحيح بوده و از نظر عرف درست مىباشد .
قوله : فصار مرسلا عن التّأكيد : يعنى فصار خاليا عن التأكيد
قوله : المشعر بحسب الظاهر : كلمه [ المشعر ] صفت است براى [ حذف الاداه ] .
قوله : المذكورة فيها اداة التشبيه : ضمير در [ فيها ] به امثله راجع است .
متن
و باعتبار الغرض امّا مقبول و هو الوافى بافادته كان يكون المشبّه به اعرف شئ بوجه التشبيه فى بيان الحال او اتم شئ فيه فى الحاق الناقص بالكامل او مسلّم الحكم فيه معروفة عند المخاطب فى بيان الامكان او مردود و هو بخلافه .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 248
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٤٨