شرح فارسى
توضيح
قوله : فى الجمله : يعنى اگرچه تلازم عادى و بحسب عرف بوده نه عقلى باشد .
قوله : لانّه المشترك : ضمير در [ لانّه ] به ميل الطّبع راجع است .
[ تشبيه قريب ]
متن
و ايضا امّا قريب مبتذل و هو ما ينتقل فيه من المشبّه الى المشبّه به من غير تدقيق نظر ، لظهور وجهه فى بادى الرّاى لكونه امر جمليا ، فانّ الجمله اسبق الى النّفس .
او قليل التّفصيل مع غلبة حضور المشبّه به فى الذّهن امّا عند حضور المشبّه لقرب المناسبة كتشبيه الجرّة الصّغيرة بالكوز فى المقدار و الشكل او مطلقا لتكرّره على الحسّ كالشّمس بالمرآة المجلّوة فى الاستدارة و الاستنارة لمعارضة كلّ من القرب و التكرّر التّفصيل .
شرح عربى
( و ايضا ) تقسيم ثالث للتشبيه باعتبار وجهه و هو انّه ( امّا قريب مبتذل و هو ما ينتقل فيه من المشبّه الى المشبّه به من غير تدقيق نظر لظهور وجهه فى بادى الرّاى ) اى فى ظاهره اذا جعلته من بدا الامر يبدو اى ظهر و ان جعلته مهموزا من بدا فمعناه فى اوّل الرأى و ظهور وجه الشبه فى بادى الرأى يكون لامرين اما ( لكونه امرا جمليا ) لا تفصيل فيه ( فانّ الجملة اسبق الى النّفس ) من التفصيل الا ترى ان ادراك الانسان من حيث انه شئ او جسم او حيوان اسهل و اقدم من ادراكه من حيث انه جسم نام حساس متحرك بالارادة ناطق ( او ) لكون وجه الشبه ( قليل التّفصيل مع غلبة حضور المشبّه به فى الذهن