چيز يعنى [ دانههاى مرواريد و دانههاى تگرگ و گل بابونه ] تشبيه كرده است پس مشبّه واحد ولى مشبّهبه متعدّد است .
شرح فارسى
توضيح
قوله : تقسيم اخر للتشّبيه : يعنى تقسيم ديگرى براى مطلق تشبيه نه فرد خاصّى از آن .
قوله : و هو انّه : ضمير [ هو ] بتقسيم و ضمير منصوبى در [ لانّه ] به تشبيه راجع است .
قوله : ثمّ بالمشبّه به كذلك : يعنى مشبّهبهها را همچون مشبّهها يا بطريق عطف و يا بدون عاطف ذكر مىكنند .
قوله : هو اردء التمر : ضمير [ هو ] به [ الحشف ] راجع است و آن خرماى پست و نامرغوب را گويند .
قوله : شبّه الرّطب الطرى : ضمير فاعلى در [ شبّه ] بشاعر راجع است و مقصود از رطب طرى قلب تازه مىباشد .
قوله : العتيق منها : ضمير در [ منها ] به قلوب راجع بوده و مقصود از [ عتيق ] كهنه مىباشد .
قوله : اذ ليس لاجتماعهما الخ : علّت است براى كلام محذوف و تقدير عبارت چنين است : و ليس هذا من قبيل المركّب المتعدّد اذ ليس الخ و حاصل گفتار شارح اينستكه :
بيت مذكور را از اينجهت از مصاديق تشبيه مفرد متعدّد قرار داده و از قبيل تشبيه مركّب به مركّب ندانستيم زيرا انضمام قلوب رطب با قلوب يابس هيئت مقصوده و قابل توجّهى نداشته تا مورد تشبيه واقع
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 207
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٠٧