دوّم : آنكه هردو عقلى باشند .
سوّم : مشبه حسّى و مشبّهبه عقلى باشد .
چهارم : عكس صورت سوّم يعنى مشبّهبه حسّى و مشبّه عقلى باشد .
در نتيجه مجموع اقسام وجه شبه شانزده قسم مىشود زيرا سه قسم از هفت قسم گذشته هركدام به چهار قسم اخير تقسيم شده كه از ضرب سه در چهار دوازده حاصل شده كه باضافه چهار قسم ديگر مجموعا شانزده قسم ميگردد .
شرح فارسى
توضيح
قوله : فان قيل الخ : اشكال مذكور را ميتوان اين گونه تقرير نمود :
قبلا گفته شد :
وجه شبه يا واحد بوده يا بمنزله واحد و يا متعدّد مىباشد .
و هركدام از واحد و بمنزله واحد يا حسّى بوده و يا عقلى مىباشند .
اشكال اينستكه اين تقسيم صحيح نيست زيرا امكان ندارد وجه شبه حسّى باشد و جهتش آنست كه وجه شبه عبارتست از امرى كه مشبّه و مشبّهبه در آن با هم مشترك هستند پس مىبايد امر كلّى بوده تا فرض اشتراك در آن بشود چه آنكه امر جزئى بملاحظه تشخّص و محدوديّتى كه دارد ممكن نيست بر افراد متعدّد قابل صدق باشد و اشتراك در آن ممتنع است از اينرو وجه شبه كه الزاما بايد معنائى
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 121
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٢١