( و سائر الغرائز ) جمع غريزة و هى الطبيعة اعنى ملكة تصدر عنها صفات ذاتية مثل الكرم و القدرة و الشّجاعة و غير ذلك .
ترجمه
مصنّف گويد :
و يا صفت حقيقيّه عقليّه مىباشد مانند كيفيّات نفسانيّه از قبيل ذكاوت و علم و غضب و حلم و سائر غرائز .
شارح گويد :
كلمه [ او عقليّه ] معطوف است به [ حسيّه ] يعنى :
صفت حقيقيّه يا حسيّه بوده و يا عقليّه مىباشد ، صفت حقيقيّه عقليّه مانند كيفيّات نفسانيّه يعنى كيفيّاتيكه به صاحبان نفس اختصاص دارند از قبيل :
1 - ذكاوت و آن عبارتست از شدّت قوّه نفس براى اكتساب آراء و عقائد .
2 - علم و آن عبارتست از ادراك كه آن را به حصول صورت شيئى نزد عقل تفسير كردهاند و احيانا بر معانى ديگر نيز اطلاق گرديده .
3 - غضب و آن حركت نفس را گويند كه مبدئش اراده انتقام مىباشد .
4 - حلم و آن اينستكه نفس مطمئن و آرام بوده بطورى كه غضب به سهولت و آسانى آن را به حركت در نياورده و هنگام برخورد با مكروه و امر ناپسند اضطراب پيدا نكند .
و نيز سائر غرائز .
كلمه [ غرائز ] جمع غريزه بوده و آن طبيعت يعنى ملكهاى
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 109
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠٩