قوله : قار الذّات : يعنى ثابت الذّات و منظور اينستكه اجزاء آن تمام در خارج باشند بخلاف غير قار الذّات همچون زمان كه اجزائش يك جا در خارج نبوده بلكه هرجزئى از آن كه در خارج تحقّق مىيابد جزء قبلى فانى و معدوم مىشود .
قوله : على سبيل التّدريج : همچون خروج انسان از جوانى به پيرى .
قوله : و فى جعل المقادير و الحركات من الكيفيّات تسامح : وجه تسامح اينستكه :
مقدار از مقوله [ كم ] بوده و [ حركت ] از اعراض نسبيّه مىباشد و اهل فنّ در تعريف [ كم ] گفتهاند : عرضى استكه ذاتا قبول قسمت مىنمايد و در شرح مقوله كيف افزودهاند : عرضى استكه ذاتا نه قبول قسمت نموده و نه نسبت مىپذيرد .
با توجّه به اين شرح در تعريف چگونه مقادير و حركات را از قبيل كيفيّات بتوان قرار داد .
قوله : و ما يتّصل بها : يعنى آنچه حاصل مىشود از اتّصال و اجتماع بعضى با برخى .
متن
او بالسّمع من الاصوات الضّعيفة و القويّة و الّتى بين بين .
شرح عربى
( او بالسّمع ) عطف على قوله بالبصر و هى قوّة رتبت فى العصب المفروش على السطح باطن الصماخين تدرك بها الاصوات ( من الاصوات الضّعيفة و القويّة و الّتى بين بين ) و الصوت يحصل من التموج المعلول للقرع الذى هو امساس عنيف و
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 101
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠١