لا تشتمنى يكن خيرا لك ( ناسزا به من مگو براى تو بهتر است ) .
شارح گويد :
مقصود از اين چهار قسم از طلب ، تمنى ، استفهام ، امر و نهى مىباشد كه مىتوان پس از آنها شرط را مقدر گرفت و بدنبال آنها جزاء شرط را مجزوما به ( ان ) مقدره با شرط ايراد نمود مانند قول شما در تمنى كه مىگوئى : ليت لى مالا انفقه كه تقديرش چنين است : ان ارزقه انفقه ، يعنى اگر به من مالى روزى شود انفاقش خواهم نمود .
در اين مثال جمله [ ان ارزقه انفقه ] معنائى است كه مورد آرزو بوده و آن را پس از [ ليت ] مقدر مىگيريم .
و در استفهام مىگوئى : اين بيتك ازرك كه تقديرش : ان تعرفنيه ازرك مىباشد يعنى : اگر منزلت را به من نشان دهى به زيارتت ميآيم .
كه در مثال مذكور اين جمله ( ان تعرفنيه ازرك ) معنائى است كه شخص مورد سئوالش بوده لذا آن را پس از استفهام در تقدير گرفتهايم .
و در امر مىگوئى : اكرمنى اكرمك كه تقديرش : ان تكرمنى اكرمك است يعنى :
اگر به من اكرام نمائى من نيز به تو اكرام خواهم كرد .
كه در مثال مزبور جمله [ ان تكرمنى ] معنائى است كه مورد امر بوده لذا آن را پس از [ اكرمنى ] در تقدير مىگيريم .
و در نهى مىگوئى : لا تشتمنى يكن خيرا لك كه تقديرش : ان لا تشتم يكن خيرا لك مىباشد يعنى : اگر به من ناسزا نگوئى برايت بهتر است .
كه در مثال ياد شده جمله ( ان لا تشتم يكن خيرا لك ) معنائى است
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 418
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤١٨