شرح فارسى :
توضيح
قوله : او نحو ذلك : مانند جار و مجرور و تميز و مفعول معه و مفعول له و مفعول فيه و مفعول مطلق .
قوله : ممّا ليس بجملة مستقلة : اعم از آنكه اصلا جمله نبوده بلكه كلمه مفرد باشد يا جمله غير تام همچون جمله حاليّه يا صفتيّه باشد .
قوله : و لا ركن كلام : چهار چيز است كه در كلام ركن محسوب مىشوند :
فاعل و نائب فاعل ، مبتداء و خبر .
قوله : و من زعم انّه اراد الخ : ضمير در [ انّه ] و [ اراد ] به مصنّف راجع است .
قوله : فقد كذّبه كلام المصنّف فى الايضاح : زيرا مصنّف در كتاب مذكور براى تتميم آيه : لن تنالوا البرّ حتّى تنفقوا ممّا تحبون را مثال آورده و گفته است ذكر [ ممّا تحبّون ] در اين آيه از قبيل تتميم مىباشد .
پرواضح است كه اين عبارت فضله به معناى مذكور نميباشد يعنى اينطور نيست كه معناى آيه بدون آن تمام و كامل باشد ، بنابراين نبايد آن را تتميم دانست درحاليكه مصنّف آن را از امثله تتميم قرار داده ، پس كلام مصنّف گفته زاعم را تكذيب مىكند .
برخى از شرّاح گفتهاند :
وجه اينكه [ ممّا تحبّون ] فضله بمعنائى كه زاعم ذكر كرده نيست اين است كه :
مقصود از حصر در آيه شريفه انفاق ممّا تحبون است لذا اصل مراد بدون ذكر [ ممّا تحبون ] اداء نميشود چه آنكه اگر گفته ميشد : حتّى تنفقوا
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 715
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧١٥