[ قسم ششم از اقسام اطناب ( تكميل ) ]
ترجمه
مصنّف گويد :
و يا اطناب بواسطه تكميل است و آن را احتراس نيز مىنامند .
تكميل : عبارتست از اينكه در كلامى كه موهم خلاف مقصود است عبارتى آورده شود كه آن را دفع نمايد مانند قول شاعر :
فسقى ديارك غير مفسدها * صوب الرّبيع و ديمة تهمى
و نيز مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
اذلّة على المومنين اعزّة على الكافرين .
شارح گويد :
قسم ششم از اقسام اطناب تكميل است و به آن احتراس نيز مىگويند .
زيرا در آن از توهّم خلاف مقصود اجتناب و احتراز مىشود و بهرصورت مصنّف گويد :
تكميل عبارتست از اينكه در كلامى كه موهم خلاف مقصود است عبارتى آورند كه آن را دفع نمايد .
شارح گويد :
مقصود مصنّف از عبارت [ بما يدفعه ] اينستكه :
بواسطه آن ايهام خلاف مقصود را دفع مىكند و بايد توجّه داشت كه آن دافع گاهى در وسط كلام بوده و زمانى در آخر آن قرار مىگيرد .
اوّل مانند آنچه در قول طرفة بن عبد البكرى آمده :
فسقى ديارك غير مفسدها * صوب الرّبيع و ديمة تهمى
يعنى : پس سيرآب نمود منازل تو را ريزش بارانهاى بهارى و بارانهاى پىدرپى و مستمرى كه سيلآسا بر زمين جارى بودند درحاليكه منازل