مىشود همچون قول شاعر :
و لست بمستبق اخا لا تلمه * على شعث اى الرّجال المهذّب
[ قسم پنجم از اقسام اطناب ( تذييل ) ]
شارح گويد :
قسم پنجم از اقسام اطناب تذييل مىباشد و آن طبق گفته مصنّف عبارتست از : آوردن جملهاى را به منظور تأكيد بدنبال جملهاى ديگر كه مشتمل است بر معناى آن ( يعنى بر جمله اوّل ) بنابراين تذييل نسبت به ايغال از جهتى اعم و از حيثى اخصّ مىباشد .
و امّا جهتى كه تذييل باعتبارش از ايغال اعم مىباشد اينستكه تذييل هم در ختم كلام بوده و هم در غير ختم و حال آنكه ايغال صرفا در ختم كلام مىباشد .
و امّا جهتى كه تذييل به لحاظ آن از ايغال اخص مىباشد اينستكه ايغال گاهى بواسطه غير جمله و به منظور غير تأكيد بوده درحاليكه تذييل فقط بواسطه جمله و صرفا به منظور تأكيد مىباشد .
اقسام تذييل
تذييل بر دو نوع است :
الف : آنكه همچون ضرب المثل در كلام مورد استفاده واقع نشده باشد يعنى مستقلّا مفيد مراد و مقصود نبوده بلكه براى رساندن منظور موقوف بر ما قبل خود مىباشد ، مانند آيه شريفه :
ذلك جزيناهم بما كفروا و هل يجازى الّا الكفور .
يعنى : اين كيفر كفران آنها بود و آيا ما با مرحمت و شفقّتى كه به بندگان