قوله : زيادة مبالغة : اضافه [ زيادة ] به [ مبالغه ] از قبيل اضافه بيانيه است .
يعنى زيادى كه آن عبارتست از مبالغه و تقرير آن در بيت چنين است :
خنساء وقتى اراده نمود برادرش را به اشتهار توصيف كند در بيان آن متمسّك به تشبيه شد يعنى وى را به كوه مرتفعى تشبيه كرده و سپس به آن اكتفاء ننموده بلكه در مقام مبالغه برآمده و عبارت [ فى رأسه نار ] را اضافه كرده است .
قوله : و كتحقيق التشبيه : يعنى بيان و تثبيت اصل تشبيه نه مبالغه در آن .
قوله : كأن عيون الوحش : مقصود از [ وحش ] آهو و گاوهاى وحشى مى باشد چنانچه ذكر كلام اصمعى شاهد بر آن مىباشد .
قوله : لانّه اذا كان غير مثقوب : ضمير در [ لانّه ] به الحرز اليمانى راجع است .
قوله : كان اشبه بالعيون : بهتر بود شارح مىگفت كانت العيون اشبه بالجزع زيرا شاعر عيون را به مهره يمنى تشبيه نموده نه مهره را به عيون .
قوله : و فيه سواد و بياض : اينجمله حال است از [ الجزع ] لذا ضمير مجرورى در [ فيه ] به الجزع راجع مىباشد .
قوله : بل هو ختم الكلام : اعم از آنكه كلام شعر بوده يا نثر باشد .
قوله : و مثّل لذلك : مشاراليه [ ذلك ] ايغال مىباشد .
قوله : يا قوم اتّبعوا المرسلين الخ : آيه ( 20 ) از سوره يس .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 701
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٠١