كلمه [ خبائنا ] يعنى [ خيامنا ] سراپردههاى ما و [ الجزع ] بفتح جيم يعنى حرز يمنى ( مهره يمنى ) كه در آن نقش سياه و سفيد باشد .
شاعر چشمهاى وحوش را به آن تشبيه نموده و پس از آن عبارت [ لم يثقّب ] را به منظور تحقيق و تثبيت اين تشبيه آورده است زيرا وقتى مهره مزبور سوراخ نباشد شباهتش به چشم بيشتر مىباشد .
اصمعى گويد :
آهو و گاو در وقتى كه زنده هستند تمام چشمشان سياه است ولى وقتى مردند سفيدى چشم آنها ظاهر مىگردد و شاعر اين چشمها را به مهره يمنى كه داراى نقش سياه و سفيد است زمانى تشبيه نموده كه حيوانات وحشى مرده باشند و مقصود وى از سرودن اين بيت بيان كثرت صيد است يعنى حيوانات وحشى بسيارى صيد نموده و آنها را خوردهايم كه از كثرت و زيادى آنها اينهمه چشمها اطراف خيمهها و سراپردههاى ما انباشته شده است .
البته تفسيرى كه براى اين بيت ذكر نموديم مطابق بيان و تقريرى است كه در شرح ديوان امرء القيس آمده .
سپس شارح گويد :
طبق تفسيرى كه مصنّف از اينقائل براى ايغال نقل نمود ، ايغال اختصاص به شعر دارد ولى برخى ديگر گفتهاند :
ايغال اختصاص بشعر ندارد بلكه عبارتست از :
ختم نمودن كلام بكلمهاى كه مفيد نكتهاى استكه معنا بدون آن استفاده مىشود و براى آن مثالى از غير شعر آورده و آن فرموده حقتعالى است :
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 699
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٩٩