ترجمه
سپس مىگويد :
ادلّه و قرائن حذف بسيار مىباشند :
از جمله : آنكه عقل بر حذف و مقصود اظهر بر تعيين محذوف دلالت مىكند مانند : حرّمت عليكم الميتة
و از جمله : آنكه عقل هم بر حذف و هم بر تعيين محذوف دلالت مى نمايد مانند : و جاء ربّك يا جاء عذاب ربّك
و از جمله : آنكه عقل بر حذف و عرف و عادت بر تعيين محذوف دلالت مىكند مانند : فذلكنّ الّذى لمتنى فيه .
در اين آيه شريفه احتمال دارد محذوف يكى از امور ذيل باشد :
الف : فى حبّه يعنى تقدير چنين باشد :
فذلكنّ الذى لمتنى فى حبّه بدليل قد شغفها حبّا .
ب : فى مراودته يعنى تقدير چنين باشد :
فذلكنّ الّذى لمتنى فى مراودته بدليل تراود فتاها عن نفسه
ج : فى شأنه يعنى تقدير چنين مىباشد :
فذلكنّ الّذى لمتنى فى شأنه
اين تقدير عام بوده و معناى آن شامل تقدير اوّل و دوّم هردو مىشود و قرينه بر تقدير دوّم عادت مىباشد زيرا در عرف و عادت صاحب حبّ مفرط را بر آن ملامت و سرزنش نمىكنند زيرا اين حبّ وى را مقهور خود ساخته است .
و از جمله : شروع در فعل است مانند : بسم اللّه
كه در آن آنچه بسم اللّه را برايش مبدء قرار دادهايم مقدّر مىگيريم .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 672
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٧٢