و ما تأتيهم من آية من آيات ربّهم الّا كانوا عنها معرضين .
هيچ آيهاى از آيات پروردگارشان براى ايشان نيامده مگر آنكه ايشان از آن روى مىگردانند .
2 - دلالت براينكه جواب شرط شيئى است كه نميتوان آن را توصيف نمود
3 - آنكه نفس سامع بهرطرف ممكنى متمايل شود .
مثال اين دو آيه شريفه ذيل است :
و لو ترى اذ وقفوا على النّار ( اگر ببينى ايشانرا زمانيكه بر آتش نگاه داشته ميشوند .
در اين آيه شريفه جواب شرط حذف شده تا بدين وسيله دلالت شود بر اينكه وصف احاطه بر آن نداشته يا نفس سامع بهرطرفى كه امكان ندارد متمايل گردد .
و غير آنچه ذكر شد همچون مسنداليه و مسند و مفعول چنانچه در ابواب گذشته گفته شد و نيز مانند معطوف با حرف عاطف مثل آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
لا يستوى منكم من انفق من قبل الفتح و قاتل ( مساوى نيست از شما كسى كه پيش از فتح مكّه انفاق نمود و كارزار كرد ) .
تقدير آن : و من انفق من بعده مىباشد پس حرف عاطف يعنى « واو » با معطوف يعنى « من انفق من بعده » حذف شده بدليل ما بعد آن يعنى فرموده حقتعالى :
اولئك اعظم درجة من الّذين انفقوا و من بعد و قاتلوا
( ايشان از نظر درجه از كسانى كه بعدا انفاق نموده و كارزار كردهاند
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 660
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٦٠