شرح و توضيح ايجاز قصر گذشت و اينك شرح ايجاز حذف مقصود از ايجاز حذف اختصارى است كه از ناحيه حذف در كلام حاصل گرديده و محذوف يا جزء جمله بوده يا تمام جمله مىباشد .
اگر محذوف جزء جمله بود اعم از آنكه عمده بوده يا فضله باشد يكى از اشياء ذيل قطعا خواهد بود :
الف : مضاف
شارح گويد :
كلمه « مضاف » در عبارت متن بدل از جزء جمله مىباشد .
مثال حذف مضاف مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
و اسئل القرية ( از اهل قريه بپرس كه تقدير آن :
و اسئل اهل القرية مىباشد پس كلمه « اهل » كه جزء در اينجمله بوده و به قريه اضافه شده حذف گرديده است .
ب : موصوف مانند آنچه در قول سحيم بن وثيل رياحى آمده :
انا ابن جلا و طلّاع الثّنايا * متى اضع العمامة تعرفونى
يعنى : منم فرزند مردى كه امور عظيم و كارهاى بزرگى نموده و از درّه - ها و كوههاى خوفناك بالا رونده است ، هرزمانى كه عمامه خود را به سر گذارم مرا خواهى شناخت .
كلمه در « ثنايا » جمع « ثنيّه » بوده به معناى محلّ مرتفع و بلند و هرگاه بگويند فلان طلّاع الثنايا
مراد اين است كه فلانى مرتكب امور صعب و مشكل مىشود .
شاهد در جمله « جلا » است كه صفت براى محذوف واقع شده و تقدير انا ابن