عليه لفائدة ( و احترز بواف عن الاخلال ) و هو ان يكون اللفظ ناقصا عن اصل المراد غير واف به ( كقوله و العيش خير فى ظلال النّوك ) اى الحمق و الجهالة ( ممّن عاش كدّا ) اى خير ممّن عاش مكدودا متعوبا ( اى النّاعم و فى ظلال العقل ) يعنى ان اصل المراد ان العيش الناعم فى ظلال النوك خير من العيش الشاق فى ظلال العقل و لفظه غير واف بذلك فيكون مخلّا فلا يكون مقبولا ( و ) احترز ( بفائده عن التّطويل ) و هو ان يزيد اللفظ على اصل المراد لا لفائدة و لا يكون اللفظ الزائد متعيّنا ( نحو ) قوله و قدّدت الاديم لراهشيه ( و الفى ) اى وجد قولها كذبا و مينا و الكذب و المين واحد لا فائدة فى الجمع بينهما قوله قدّدت اى قطعت الراهشان عرقان فى باطن الذراعين و الضمير فى راهشيه و فى الفى لجذيمة الابرش و فى قددت و فى قولها للزباء و البيت فى قصة قتل الزباء لجذيمة و هى معروفة
ترجمه
مصنّف گويد :
بهتر اينستكه گفته شود :
آنچه از طرق تعبير از مراد و مقصود مقبول و پسنديده مىباشد اينستكه اصل غرض و مقصود را با لفظى كه با آن مساوى است يا از آن ناقص بوده ولى وافى و رسا است يا با عبارتى كه زائد بر مراد بوده و مشتمل بر فائده مىباشد اداء نمايند .
بقيد « وافى » يعنى « رسا » از اخلال به مقصود احتراز نمودم .
مثال كلامى كه مخلّ به مقصود بوده و وافى به آن نباشد مانند قول شاعر :
و العيش خير فى ظلا * ل النّوك ممّن عاش كدّا